Je huid en de zon. Fysische en chemische UV-filters

De zomer komt eraan. Tijd om het weer eens over (verstandig) zonnen te hebben. De hoofdregel blijft nog steeds: ga nooit onbeschermd de zon in! Voorkom ouderdomsvlekken, zonnesproeten, een rimpelig decolleté… en ergere dingen. In dit artikel gaan we wat dieper op de gevolgen van langdurige en onbeschermde blootstelling van je huid aan de zon in. En verder hebben we het over chemische en fysische UV-filters.

De zon: vriend en vijand

De zon heeft positieve maar ook negatieve invloed op onze huid en ons lichaam. Zo weet iedereen inmiddels dat de zon de aanmaak van vitamine D stimuleert. Vooral voor kinderen en ouderen is dit belangrijk. Tegelijkertijd is langdurig onbeschermd zonnen niet nodig om voldoende vitamine D aan te maken. Dermatologen adviseren daarom om verstandig met blootstelling aan de zon om te gaan, want – ook dat weet iedereen – het onbeschermd blootstellen van de huid aan de zon is schadelijk. Je huid kan verbranden wat op zich al heel vervelend is. De symptomen van een roodverbrande huid trekken na een paar dagen wel weg maar op den duur kan de huid, door de schadelijke invloed van de zon, blijvend beschadigd raken. De huid veroudert vroegtijdig en kan lelijke bruine vlekken gaan vertonen. Bovendien, en ook dit weet weer iedereen, wordt herhaalde en onbeschermde blootstelling aan UV-straling in verband gebracht met een verhoogd risico op melanoom, de gevaarlijkste vorm van huidkanker. Vooral verbranding tijdens de kinderjaren en adolescentie geldt als een belangrijke risicofactor voor het ontwikkelen van melanoom op latere leeftijd.
Daarnaast kan langdurig en onverstandig zonnen op den duur ook andere tumoren veroorzaken, zoals keratosis actinica (een versterkte verhoorning van de opperhuid en tevens een beginstadium van huidkanker) en basaalcarcinoom (de meest voorkomende, en ‘minst gevaarlijke’ vorm van huidkanker met kwaadaardige veranderingen in de onderste – basale – cellen van de opperhuid).
Verder wordt onze huid er in de zon bepaald niet mooier op. We noemden de zogenaamde ouderdomsvlekken al (lentigo senilis). Voeg daar verschijnselen aan toe als elastosis senilis, een degeneratieve aandoening van het bindweefsel van de huid die kenmerkend voor het ouder worden is, en de verdikking/verharding van de huid en… je zou nooit meer in de zon gaan. Althans, in ieder geval niet onbeschermd!
Mensen met psoriasis, atopisch eczeem of acne kunnen echter baat hebben bij wat gezond en gedoseerd zonnen. In geval van aandoeningen als de auto-immuunziekte lupus of rosacea moet de zon vermeden worden.

Al met al is de zon vriend en vijand tegelijk en moeten we er verstandig mee omgaan. Wat dat precies inhoudt hangt af van je leeftijd, je huidtype, de staat van je huid en eventuele chronische ziekten. Je dermatoloog zal je kunnen helpen om het juiste evenwicht te vinden, waarbij je dan ook nog eens rekening moet houden met het jaargetijde, het tijdstip waarop je de zon in gaat en het plekje op de aardbol waar je je bevindt. Al met al is het niet gemakkelijk en in sommige gevallen is het echt beter om bij je dermatoloog te raden te gaan.

De hoofdregel: ga nooit onbeschermd de zon in

Maar er is natuurlijk wel een hoofdregel en die luidt: bescherm je huid tegen UV-straling wanneer je overdag buiten bent. Een breedspectrum zonnebrandcrème die beschermt tegen zowel UVA- als UVB-straling vormt daarbij een belangrijk onderdeel van je dagelijkse huidverzorging. Bij langdurig verblijf in de zon is het belangrijk om de zonnebrandcrème regelmatig opnieuw aan te brengen. Vergeet niet om ook je haar te beschermen. Daarvoor kun je een hydraterende en voedende milk met UV-filter gebruiken.

Chemische en fysische filters

Ook met deze vuistregel is lang niet alles gezegd. Zo zijn er verschillende soorten UV-filters, namelijk chemische en fysische (minerale) zonfilters. Chemische zonfilters zijn synthetische moleculen die de zonne-energie absorberen en de intensiteit ervan temperen. Fysische (minerale) zonfilters bestaan uit minerale pigmenten zoals titaniumdioxide en zinkoxide. Ze vormen een beschermende laag op de huid en beschermen door UV-straling zowel te reflecteren als gedeeltelijk te absorberen.

Minerale filters werden vroeger wel als ‘niet prettig’ afgedaan omdat ze een soort witte film over je huid heen legden. Tegenwoordig is dit ongemak veel minder groot, dankzij de nanotechnologie (hierover hieronder meer). Minerale filters zijn vooral geschikt voor kinderen, mensen met een lichte huid, om littekens te beschermen en om donkere vlekken te voorkomen.

Discussies rond zonfilters en ingrediënten

Rond zonnebrandcrèmes bestaan veel vragen en misverstanden. Dat geldt vooral voor de UV-filters die worden gebruikt om de huid tegen schadelijke straling te beschermen. Vooral over de nanotechnologie was voorheen heel wat te doen. Ondertussen is er veel onderzoek naar gedaan.

Op basis van de huidige Europese veiligheidsbeoordelingen worden titaniumdioxide- en zinkoxide-nanodeeltjes in zonnebrandproducten die op de huid worden aangebracht als veilig beschouwd binnen de toegestane concentraties. Onderzoek laat zien dat deze deeltjes nauwelijks door een intacte huid dringen.

Voor producten die kunnen worden ingeademd, zoals sommige sprays en poeders, gelden andere veiligheidsafwegingen. Daarom wordt aangeraden om dergelijke producten niet in te ademen en gelden hiervoor specifieke veiligheidsregels.

Daarnaast krijgen ook de milieueffecten van zonnebrandproducten steeds meer aandacht. Wetenschappers onderzoeken hoe verschillende UV-filters zich gedragen in zee- en zoetwatermilieus en welke invloed zij kunnen hebben op ecosystemen. Daardoor groeit de belangstelling voor zonnebrandproducten die niet alleen effectief zijn voor de huid, maar ook rekening houden met het milieu.

Welke zonnebrandcrème het beste bij je past, hangt af van je huidtype, je persoonlijke voorkeuren en eventuele huidproblemen. Laat je bij twijfel adviseren door een dermatoloog. En vergeet niet dat zonnebrandcrème slechts één onderdeel is van een goede zonbescherming. Schaduw opzoeken, beschermende kleding dragen en een hoed of pet met brede rand kunnen minstens zo belangrijk zijn.

En dan nu een heerlijke en vooral gezonde zomer(zon) toegewenst.