Jeuk, een branderig of drukkend gevoel, of wat bloed op het toiletpapier: veel vrouwen krijgen ooit te maken met aambeien. Toch praten we er zelden over. Schaamte speelt vaak een rol, terwijl aambeien juist heel normaal zijn, zeker tijdens een zwangerschap, na een bevalling of bij verstopping.
Hoewel aambeien meestal onschuldig zijn, kunnen ze wel vervelend en pijnlijk zijn. Ze kunnen invloed hebben op je dagelijkse leven, sporten, zitten of zelfs naar het toilet gaan. Gelukkig zijn aambeien vaak goed te behandelen en kun je met kleine aanpassingen al veel klachten verminderen.
In dit artikel lees je wat aambeien precies zijn, waarom vrouwen er relatief vaak last van hebben, wat het verschil is tussen inwendige en uitwendige aambeien, wat je zelf kunt doen om klachten te verlichten en wanneer medische behandeling – aambeien verwijderen – nodig kan zijn.
Wat zijn aambeien?
Aambeien – ook wel hemorroïden genoemd – zijn opgezwollen bloedvaten in en rond de anus. Iedereen heeft van nature een sponsachtig netwerk van bloedvaten in dit gebied. Pas wanneer deze bloedvaten opzwellen of uitrekken, ontstaan klachten.
Veel vrouwen merken de eerste signalen op tijdens toiletbezoek. Soms gaat het om een klein beetje bloed op het wc-papier, soms om jeuk, irritatie of een drukkend gevoel. De klachten verschillen sterk per persoon. Waar de één nauwelijks hinder ervaart, kan de ander last hebben van pijn, een branderig gevoel of een voelbare zwelling.
Omdat aambeien zich op een gevoelige plek bevinden, kunnen ze behoorlijk ongemakkelijk zijn. Ze beïnvloeden niet alleen het toiletbezoek, maar soms ook zitten, sporten of langdurig lopen.
Waarom komen aambeien vaker voor bij vrouwen?
Aambeien kunnen bij iedereen voorkomen, maar vrouwen hebben op bepaalde momenten in hun leven een verhoogd risico. Vooral zwangerschap speelt daarbij een belangrijke rol. Tijdens de zwangerschap neemt de druk in het bekkengebied toe doordat de baarmoeder groeit. Tegelijkertijd zorgen hormonale veranderingen ervoor dat de darmwerking trager kan worden, waardoor verstopping vaker voorkomt.
Veel vrouwen merken dat zij tijdens deze periode harder moeten persen bij de stoelgang. Hierdoor ontstaat extra druk op de bloedvaten rond de anus, wat de kans op aambeien vergroot. Ook de bevalling zelf kan de klachten tijdelijk verergeren.
Naast zwangerschap spelen hormonale schommelingen een rol. Sommige vrouwen hebben rond hun menstruatie of tijdens hormonale veranderingen meer last van obstipatie. Daarnaast verhogen langdurig zitten, weinig beweging, een vezelarme voeding of erfelijke aanleg het risico.
Hoewel aambeien vaak worden gezien als een tijdelijk probleem, kunnen ze terugkeren wanneer de onderliggende oorzaak – zoals verstopping of veel persen – blijft bestaan.
Inwendige en uitwendige aambeien: wat is het verschil?
Niet alle aambeien zitten op dezelfde plek. Er wordt onderscheid gemaakt tussen inwendige en uitwendige aambei.
Inwendige aambeien bevinden zich aan de binnenkant van de anus, boven de sluitspier. Omdat daar weinig pijnzenuwen zitten, veroorzaken ze meestal geen hevige pijn. Vaak merken vrouwen ze op doordat er helder rood bloed zichtbaar is na de ontlasting of doordat er een drukkend gevoel ontstaat. Soms kunnen inwendige aambeien tijdelijk naar buiten komen tijdens het persen.
Uitwendige aambeien liggen op of net buiten de anus. Ze zijn meestal beter voelbaar en kunnen eruitzien als een klein bultje of zwelling. Omdat dit gebied gevoeliger is, geven uitwendige aambeien vaker klachten.
In sommige gevallen ontstaat er een bloedstolsel in een uitwendige aambei. Dat kan plotseling veel pijn geven en maakt de zwelling harder en gevoeliger.
Wat kun je zelf doen tegen aambeien?
Gelukkig kun je in veel gevallen zelf al iets doen om klachten te verminderen. Het belangrijkste doel is de druk op de anus te verlagen en de ontlasting zachter te maken.
Een vezelrijke voeding speelt daarbij een grote rol. Groente, fruit, volkorenproducten en voldoende vocht helpen om de stoelgang soepel te houden. Wanneer ontlasting zacht blijft, hoef je minder te persen en neemt de belasting op de bloedvaten af.
Ook beweging kan helpen. Regelmatig wandelen of licht sporten stimuleert de darmwerking en voorkomt dat de stoelgang traag wordt.
Daarnaast is toiletgedrag belangrijker dan veel mensen denken. Langdurig op het toilet zitten of persen verhoogt de druk op de anus. Probeer daarom niet te lang te blijven zitten en stel toiletbezoek niet uit.
Om irritatie te verminderen, kun je de huid voorzichtig reinigen met lauwwarm water. Hard toiletpapier of geparfumeerde producten kunnen de huid juist gevoeliger maken.
Een verzachtende crème of zalf kan tijdelijk verlichting geven bij jeuk of een branderig gevoel. Zeker tijdens zwangerschap is het verstandig om bij twijfel even advies te vragen aan een huisarts of verloskundige.
Wanneer moet je naar de huisarts?
Veel aambeien verdwijnen vanzelf of verbeteren met leefstijlaanpassingen. Toch is het verstandig om medische hulp te zoeken wanneer klachten aanhouden of verergeren.
Regelmatig bloedverlies, aanhoudende pijn of een zwelling die niet kleiner wordt, kunnen redenen zijn om een afspraak te maken. Ook wanneer je twijfelt of de klachten daadwerkelijk door aambeien worden veroorzaakt, is controle verstandig.
Bloedverlies hoeft namelijk niet altijd afkomstig te zijn van aambeien. Daarom is het goed om klachten die blijven terugkomen serieus te nemen.
Wanneer is een behandeling of operatie nodig?
Als klachten blijven terugkomen of ernstig zijn, kan medische behandeling nodig zijn.
Er bestaan verschillende behandelingen.
Minder ingrijpende behandelingen
- rubberbandligatie (een elastiekje rond de basis van een inwendige aambei zodat de bloedtoevoer stopt en de aambei na enkele dagen vanzelf afvalt)
- injectiebehandeling
- coagulatie
Deze behandelingen worden meestal poliklinisch uitgevoerd.
Operatieve verwijdering
Als leefstijlveranderingen en conservatieve behandelingen onvoldoende helpen, kan een operatieve verwijdering overwogen worden. Dit gebeurt vooral bij hardnekkige, grote of sterk klachten gevende aambeien.
Chirurgische opties omvatten onder andere de klassieke hemorroïdectomie, waarbij de aambeien operatief worden weggenomen. Afhankelijk van de ernst en het type (inwendig of uitwendig) vindt de ingreep plaats onder lokale verdoving, ruggenprik of narcose.
Na de operatie kun je napijn en wondklachten verwachten, waarvoor goede pijnstilling en wondzorg belangrijk zijn. De hersteltijd varieert, maar de meeste vrouwen zijn na enkele weken weer goed op de been. Een gespecialiseerde proctoloog bespreekt vooraf welke techniek het beste bij jouw situatie past en wat je kunt verwachten qua herstel.
Tot slot
Aambeien zijn vervelend, maar zeker niet iets waarvoor je je hoeft te schamen. Veel vrouwen krijgen er ooit mee te maken – vooral rond zwangerschap, hormonale veranderingen of verstopping.
Door kleine aanpassingen in voeding, beweging en toiletgedrag kun je klachten vaak verminderen.
Blijven de klachten aanhouden? Dan zijn er goede behandelingen beschikbaar.
Het belangrijkste is dat je er niet mee blijft rondlopen. Hoe eerder je klachten serieus neemt, hoe sneller je van het ongemak af bent.
