Home | Reizen | Madagaskar, Nosy Be

Madagaskar, Nosy Be

Tekst en foto's: Mauro Pilotto

Waar te beginnen als je iets wilt vertellen over dit kleine stukje Afrika, over dit minuscule en groengekleurde eilandje dat als een smaragd baadt in de indische oceaan? Hoe kun je de mysterieuze sfeer van Madagaskar beschrijven zonder de ellende en armoede die je in dit deel van de wereld ziet, door te laten sijpelen? Ellende en armoede die deel uitmaken van het dagelijkse leven en van een levenswijze die moeilijk te begrijpen is voor ons, westerse en 'geciviliseerde' zielen.

En toch, Afrika heeft dat iets, dat wat het continent zo 'verdomd' uniek maakt, zo ondoorgrondelijk en fascinerend. Je kunt je er niet zomaar van ontdoen, je schudt het niet zo maar van je af... De geuren nemen bezit van je, de kleuren van de machtige natuur zijn onvergetelijk. Zelfs met de smaken raak je vertrouwd.

De natuur is krachtig en ongerept, robuust zoals de duizenden palmen die in Nosy Be te vinden zijn. Of zoals de zonsondergangen die hemel en zee purper en zilver kleuren. Het lijken wel bewerkte ansichtkaarten, van het soort dat je stuurt naar jaloerse familieleden in het koude gedeelte der aarde!

De zee is hoofdrolspeler. Bij eb komen er zandtongen vrij waar je kilometerslang op kunt wandelen. Witte stranden worden afgewisseld door zware rotspartijen, gepolijst door de woede van wind en zee. Onverwacht openen zich kleine, witte baaitjes, daar waar witte koralen in duizenden stukken van alle denkbare vormen zijn gebroken en zich met de tijd hebben vermengd met grote witte schelpen en eeuwenoude fossielen.

De grove hand van de zogenaamde civilisatie heeft hier nog niet huisgehouden, of is in ieder geval nog mild. De weinige ressorts die onderdak bieden aan de internationale cliëntèle, zijn met smaak en respect voor de omgeving gebouwd, en passen in de natuurlijke context.

Maar om Madagaskar te leren kennen, moet je buiten de muren van de omheining die het prettige en luie vakantieleven binnen de ressorts beschermen, komen, en proberen om iets meer van het leven daarbuiten te begrijpen. Het leven van de plaatselijke bevolking, dat zich op enkele meters afstand afspeelt en dat beheerst wordt door een ander tijdsbegrip... Door een ander ritme en andere, aan ons onbekende rituelen, ook al leven we allemaal onder dezelfde hemel.

Hoe zou je het minuscule vliegveld van Nosy Be kunnen vergeten? Of de jonge man die de vluchtnummers en -tijden met de hand veranderde door nummertjes en letters op een tabel te plaatsen? Voor ons westerlingen, een anachronisme... Gewend als we zijn aan video's en technologisch geavanceerde displays die, als ze eenmaal op tilt slaan, ervoor zorgen dat we ons verloren voelen.

Ik was op zoek naar een fiets, een bijna onmogelijke opgave, totdat een vriendelijke ziel me er uiteindelijk eentje geleend heeft. Het was een levendige ervaring, een van de meest reële van deze vakantie. De plaatselijke bewoners langs de kant van de enige straat in Nosy Be (overigens perfect geasfalteerd). Ze maakten de weg vrij voor mijn doorgang (misschien uit angst om ondersteboven gereden te worden!). Ik voelde me als een marsmannetje dat plots hun wereld was binnengetreden...

Met grote ogen keken ze me aan, terwijl hun onzekere handen me gedag wuifden. Ze lachten naar me en zullen zich zeker afgevraagd hebben waar deze blanke, hevig transpirerende man vandaan kwam... Deze man die fietste zonder acht te slaan op de vele vliegjes die door de vaart op zijn gezicht belandde. Deze man die na tientallen meters al buiten adem, vanwege de heuvels, op en neer, die zelfs voor een ervaren wielrenner een beproeving zouden zijn geweest. Op een gegeven moment stelde een jongetje, ook hij op twee wielen, mij voor om een wedstrijdje te doen. Ik heb zijn voorstel beleefd doch beslist afgeslagen om geen slecht figuur te slaan, hier in den vreemde...

Sommige alledaagse taferelen worden uitzonderlijke tafelen, bezien met onze westerse ogen. Vrouwen op de patio van hun hut die zich mooi maken, die elkaar helpen het haar te vlechten. Blote kindertjes die rondrennen, jongens die de auto wassen, mooie meisjes die in een groepje bij elkaar hurken om elkaar geheimen te vertellen, en die, als ik voorbij kom, eensgezind giechelen. Kippen en hennetjes mij meerdere malen dwingen om van koers te veranderen.

Hier, zoals in andere delen van Afrika, speelt het leven zich buiten af. Men leeft op het kleine erf rond de waardige hutten van hout en golfplaten. In de tuin, tussen de bananenbomen en op de groene velden... Kinderen zijn overal, in elk deel van de wereld, hetzelfde. Of ze nu donker of blank zijn, rijk of arm. Ze rennen uitgelaten achter een bal aan, ze juichen enthousiast over een doelpunt, ze duiken de zee in, verzinnen wedstrijdjes. Het zijn kleine maar al geoefende atleten, kleine kampioenen. Het zit in hun dna... Net snacks en play station games deel uitmaken van het leven van hun westerse leeftijdgenootjes.

De kindertjes van Madagaskar zijn pikzwart en kijken je aan met grote vragende ogen, donker en diep als een put. Lenig en snel klimmen ze een kokosboom in. Ze drinken met volle teugen het heerlijke vocht van de kokosnoten die ze met een doffe plof op de grond hebben laten vallen. Ze spelen met elk voorwerp dat ze in handen krijgen, zoals een stuk hout, en weten niet dat hun leeftijdgenootjes in andere delen van de wereld zich vermaken voor de computer of luisteren naar muziek via een koptelefoon op het hoofd.

Op het meest toeristische punt van het eiland, de baai van Andilana, zitten vrouwen op straat te borduren of bieden ze hun koopwaar aan: tafelkleden die ze hebben opgehangen aan koorden langs de zee. De zaterdag is een feestdag. Ik heb vanaf de achtergrond mogen deelnemen aan een plaatselijk feest, iets dat maar voor weinig toeristen is weggelegd. De voorbereidingen voor hun rituele maaltijden en dansen beginnen al vroeg in de morgen. Beeldschone vrouwen verhullen hun weelderige vormen in folkloristische pareo's. Sommige hebben tekeningen die wel borduursels lijken op het gezicht. Grote tulbanden houden hun vlechten in toom. Ze hurken samen met enkele mannen rond een vuur, terwijl een ouderwetse stereo hun tribale muziek verspreidt. Het zijn prachtige, natuurlijke beelden, krachtig en echt... Met enige jaloezie sla ik hun trotse lijven gade die zich zonder dat ze zich daarvan bewust zijn heel sensueel op ritme van de muziek op een neer deinden. Vol overgave, bijna dierlijk en heel vreugdevol, zoals alleen zij dat weten te zijn.

(maart 2005)