Home | Reizen | Kastellorizo, vergeten Grieks paradijsje

Kastellorizo

Een 'vergeten' Grieks paradijsje met een glorieus verleden

Jaren geleden, in 1991 om precies te zijn, zag ik de Italiaanse film 'Mediterraneo'. Acht Italiaanse soldaten worden in de tweede wereldoorlog naar een Grieks eilandje in de Egeische zee gestuurd. Ze treffen het eiland nagenoeg leeg aan. Met de tijd verliezen ze contact met de buitenwereld en beginnen ze deel uit te maken van het eilandleven.

Tenant Montini, dromer en artiest, begint het kerkje te restaureren, zijn assistent Farina wordt verliefd op Vassilissa, de lichtekooi van het eiland, de overige mannen sluiten vriendschappen of vermaken zich met de herdersmeisjes. De nostalgische beelden - gekleurd door de weemoedige heimwee van de soldaten - van het transparante diepblauwe water, de mediterrane natuur, de wit-met-blauwe huisjes in het baaitje, de weelderige, paarsrode bougainville en de romantische sfeer van het eiland Kastellorizo, waar de film zich afspeelde, zijn mij altijd bijgebleven.

Een jaar later, in 1992, bezocht ik de eilandengroep Dodecanesos waar ook Kastellorizo deel van uitmaakt. Kastellorizo was voor mij nog steeds een droomeiland en ik wilde het bezoeken. Maar de reis er naar toe was lang, de verbindingen waren slecht en mijn vakantie was kort. Ik troostte mezelf met de soundtrack van 'Mediterraneo'. Tot mijn verbazing ontdekte ik jaren later dat de Dodecanesos Express het magische eilandje Kastellorizo in haar route had opgenomen. Een ticket was snel gekocht. Zo voer ik op een zonnige morgen op de grote hovercraft de haven van Rhodos uit... naar Kastellorizo.

Slecht geklede toeristen zitten met hun rugzakken op het overvolle dek. Maar de zee met zijn duizenden blauwschakeringen, het zachte deinen van de hovercraft, de krachtige mediterrane zon, de zilte lucht, de kleine eilandjes en de woeste Turkse kust die aan ons voorbijglijdt, maken veel goed.

Na tweeëneenhalf uur varen komt Kastellorizo in zicht. Een ronde, open baai... aan de rechterkant een kalkwit kerkje. En dan kleine, vierkante huisjes. Gekleurde blokdozen aan de voet van de hoge, rotsachtige bergen. Enkele minuten later zet ik voet aan wal. Je krijgt direct een idee van het eilandleven. Op de kade staan eenvoudige houten tafeltjes waar gasten en inwoners van hun morgenkoffie genieten. Het blauwe water kabbelt vrolijk aan hun voeten. De doorgang is zo smal dat de groepjes toeristen met hun koffers er nauwelijks langskomen.

In een paar minuten ben ik aan de andere kant van de baai. In het voorbijgaan zie ik een paar eenvoudige taveernes en bars, een enkel hotel en een paar 'rooms to let'. Kinderen plonzen direct vanaf de kade in de zee. Op een barbecue roosteren een paar Grieken inktvissen van reuze grootte. De kalmte is overweldigend, de stilte tastbaar, de natuur prachtig. Het dorpje weerspiegelt zich in het zeewater.

In de schaduw van het kasteel ligt bar 'Cupa', een ronde, mosterdgele 'koepel' met een oosters aandoend interieur. Achter de hoge, open ramen kabbelt de zee. Het is moeilijk te bevatten dat dit pittoreske eilandje in de Griekse wateren voor de Turkse kust een glorieus verleden achter de rug heeft. Op dit moment telt Kastellorizo (de antieke naam is 'megisti), een kleine driehonderd inwoners. In de achtste eeuw, onder de overheersing van Rhodos, beleefde het gouden tijden en woonden er ongeveer 15.000 inwoners.

Onder de Turkse overheersing nam het aantal inwoners verder toe. In 1920 bezetten de italianen het eiland. In 1943 evacueerden Britse commando's de bevolking naar Egypte om haar tegen Duitse luchtaanvallen te beschermen. In 1948 werd het eiland weer Grieks. De oorspronkelijke bevolking zwermde echter over de hele wereld uit. En Kastellorizo verdween in de vergetelheid.

De Italiaanse filmcrew die decennia later op het eiland aankwam, trof het overgelaten aan de natuur aan. Het ronde baaitje (gelijk aan een theaterdecor), de smalle verlaten straatjes en de wilde natuur vormden de perfecte omgeving voor 'Mediterraneo'. Als ik door de steegjes loop - veel ramen zijn dichtgespijkerd, veel huizen afgebladerd door de invloed van de elementen van de natuur - voel ik de verlatenheid die de Italiaanse crew, maar ook de soldaten in de film moeten hebben gevoeld.

Nostalgisch maar toch lieflijk, troostend. Aan de bomen hangen dikke, rijpe vijgen. Achter het kasteel ligt een kerkje met daarnaast een kleine taveerne. Op het door druivenbladeren omgeven houten bord, lees ik de naam: Meditterraneo.

De Italiaanse film - goed voor een Oscar - heeft het eiland nieuw leven ingeblazen. De schitterende beelden hebben de aandacht van vele romantici (zoals ik!) getrokken. Talloze dagjestoeristen bezoeken nu het oude kasteel, de ruines van de Turkse hamam en de gerestaureerde molen. Ze nemen bezit van het eiland, halen het uit haar slaap en veranderen het in een toeristisch plaatsje waar nu - gelukkig! - nog weinig te beleven is. De vissers gaan nog elke dag vissen en de vis wordt nog steeds op de oude marktplaats aan de plaatselijke bevolking verkocht. Het barretje waar ik lunch (grote stukken brood, feta, zonrijpe tomaten en geroosterde kip) is nog steeds simpel, maar ook dit nu nog ongerepte plaatsje zal niet ontkomen aan de greep van de alles verwoestende toeristen.

Een lichte teleurstelling bekruipt me als ik 's middags op de kade samen met de overige toeristen op de hovercraft wacht. Maar dan schenkt dit heerlijke eiland mij toch onverwacht nog een onvergetelijke ervaring: in het kristalblauwe water, naast een vrolijk gekleurde visserboot, zwemt traag een reuzenschildpad. Met lome bewegingen beweegt hij zich in het door de late middagzon verlichte water. Om dan, even onverwacht, weer te verdwijnen... Zo snel dat ik hem niet met mijn camera heb kunnen vereeuwigen. Een unieke herinnering aan Kastellorizo.

Kastellorizo is het gemakkelijkst te bereiken met de Dodecanesos Express vanuit Rhodos. De reis duurt ongeveer 2 1/2 uur. Het is dus mogelijk om Kastellorizo in één dag te bezoeken. Wil je er logeren, dan is het - vanwege het beperkte aantal kamers - aan te raden om van te voren te reserveren.