home > reizen > cuba

cuba: zon, zee, salsa
tekst & foto's: mauro pilotto

het is niet de eerste keer dat ik cuba bezoek. jaren geleden maakte ik een rondreis over het eiland. ik vertrok van havana richting het binnenland waar ik verschillende steden aandeed, lokale monumenten bezocht en genoot van de karakteristieke sfeer van dit eiland vol zon, salsa, kleur en folklore. ik reisde met een toeristische autobus van de ene naar de andere plaats. we waren met een groep van twintig enthousiaste personen, en hadden allemaal hetzelfde doel. om zoveel mogelijk van cuba te zien en te genieten!

havana maakte vanaf het allereerste moment enorme indruk op me. ik geloof niet dat een andere stad ooit zo'n overrompelend effect op me heeft gehad. vanaf het eerste moment hield deze stad mij in haar ban. de straatbeelden, vooral die in het oude gedeelte, lijken wel bewegende schilderijen, vol leven, vol passie. overal klinkt muziek. de lucht is vol ritme. uit elk open raam ontsnapt een andere melodie. in de steegjes spelen kleine jongetjes. enthousiast rennen ze achter een bal aan.

mooie meisjes met sensuele lichamen zitten op de vensterbanken van de grote ramen. ze vlechten hun haar, ze kijken in de spiegel, ze zingen de nummers die uit de radio schallen, vrolijk mee. en ze kijken naar je, ze glimlachen, ze groeten. het is als een natuurlijk decor, een natuurlijke set voor een fotosessie. de muren zijn felgekleurd en worden hier en daar onderbroken door evenzo kleurige murales. overal is leven, overal heerst een bruisende sfeer, kleurrijk, fantasievol, en overal zie je lachende gezichten.

de mythische boulevard van havana, de bekende malecòn, kenmerkt zich door een lange rij koloniale 'paleisjes' die vanwege de kleurstellingen onwerkelijk overkomen: roze, azuurblauw, groentinten, geel. het is een onvergetelijk beeld, vooral tegen zonsondergang, als de golven tegen de rotsen langs de drukbezochte boulevard met vooral veel jonge paartjes, slaan. de dag loopt glorieus ten einde en de zonsondergang is indrukwekkend, havana waardig. de gekleurde muren van de gebouwen van de malecòn worden dieper, donkerder, hullen zich in de schaduw om vervolgens in de nacht te verdwijnen...

nacht staat hier gelijk aan feest, aan ritme op z'n cubaans, aan salsa, aan havana cola, aan rum en al die andere dingen die de melancholie van het leven verdrijven. dat is mijn indruk van cuba. nu, net zoals toen, probeert het cubaanse volk om niet al te veel te denken, aan de levensomstandigheden op het eiland, aan het isolement, aan de politieke en maatschappelijke situatie. en elke dag weer duikt men bij het gloren van de zon met hernieuwde moed in het avontuur dat 'leven' heet.

tijdens mijn eerdere, lange rondreis deed ik verschillende steden aan: cienfuegos, villa clara, camaguey, maar mijn hart vooral trinidad deed mijn hart sneller kloppen. het is een authentiek juweel in koloniale stijl, en niet voor niets valt het onder de bescherming van unesco. het lijkt wel een scène uit een film, zo onbeschrijflijk mooi is deze stad. de muren hebben warme kleuren in verschillende toonaarden oker, bruingebrande terra. voor de grote ramen, vaak geaccentueerd door witte kalk, zijn vaak hekwerken waarachter je nieuwsgierige, soms ietwat achterdochtige gezichten ziet.

ik had het gevoel dat ik helemaal alleen was op dit uitgestorven, hete middaguur, onder het felle zonlicht. ieder levend wezen was op dat moment geconcentreerd op de dagelijkse lunch. het mocht dan uitgestorven zijn, ik blijf van mening dat dit de manier is om in alle - bijna religieuze - rust van de schoonheid van de lokale architectuur te genieten. alleen in stilte kun je al dit moois bewonderen en ervan genieten. het in je opnemen zonder dat je wordt gestoord door een rumoerige groep toeristen die ook aan het 'sightseeën' is. dit was de plek die mij van de rondreis naar cuba het meest bijbleef. deze plaats op zich al is de reis naar cuba waard. nog na jaren herinner ik me hoe de irreële stilte werd doorbroken door de voetstappen van mijn bijna sluipende pas op de stenen. nog na jaren herinner ik me haarfijn het beeld van de kathedraal met de kerktoren die oogverblindend wit afstak tegen de diepblauwe hemel. het zijn beelden die me altijd bij zullen blijven.

en hoe zou je de kleuren van de zee en de wolken van cayo guillermo kunnen vergeten? zo mooi dat het wel 'niet-echt' leek. zee en hemel smelten samen. het strand lijkt oneindig. en zelfs het bekende en toeristische varadero is een bezoekje waard, ook al heeft het niets ontziende massatoerisme de boulevard veranderd in een lange rij gebouwen en all-inclusive luxe-hotels. maar het strand is schitterend, lang en met een rand natuurlijke vegetatie.

op cuba is ook de komst van een onweersbui een belevenis. in de verte begint de lucht donker te worden, langzaam maar zeker kleurt de hemel zich inktzwart, en dan begint het gewelddadig te regenen, de wind steekt op en rukt aan de toppen van de palmbomen, zwiept de golven op en neemt bezit van het strand. enigszins geïntimideerd maar tegelijkertijd ook gefascineerd door dit ongelooflijke natuurverschijnsel, vind ik een schuilplaats onder een grote, houten en vooral provisore parasol die afgedekt is met palmbladeren. het wordt een enorme paraplu die mij beschermt tegen de kracht van deze scenografische tyfoon.

tijdens een andere reis deed ik cayo coco, een minder bekende badplaats aan. ik vond het een ideaal vakantieoord, helemaal zon en zee, met een wat kleiner strand met hier en daar duinen en mangroven die tot aan de zee doorlopen. een minder aangename herinnering vormden de zwermen mosquitos die tegen zonsondergang komen opzetten. ondanks het vrachtwagentje dat elke avond langskwam om de lucht te bezwangeren met een weinig effectief bestrijdingsmiddel, bleven ze hardnekkig aanvallen en steken.

op cuba, maar vooral ook in de hoofdstad havana, kan de stroom schitterende amerikaanse auto's uit de jaren '50 niet onopgemerkt blijven. de oldtimers zijn lang en luxueus, soms open, gekleurd, en met details in glanzend opgepoetst chroom. de wagens zijn erg populair en zo karakteristiek dat ze bijna het embleem van het eiland zijn geworden. de wegen zijn breed, en niet al te vol, maar de verkeerscode is nogmaals onsamenhangend, en vooral als je op de motor bent, is goed uitkijken om niet in een of ander gevaarlijk gat terecht te komen. en nu we het toch over wegen en de bereisbaarheid daarvan hebben, noem ik ook maar even de vele spoorwegovergangen. het is heel belangrijk goed op de borden en signaleringen te letten want veel overwegen zijn totaal niet beveiligd. in geen velden of wegen zijn de ons zo bekende ijzeren slagbomen te bekennen.

op het moment van dit schrijven bevind ik mij in playa pesquero, in de provincie van holguin, een grote stad in het zuiden van het eiland. playa pesquero is praktisch gezien één lange en wijde baai met turkooizen water, waarlangs slechts drie grote hotels voor welgestelde en door de 'all-inclusive'-formule verwende toeristen te zien zijn. een van de drie draagt de naam van deze badplaats en het is een heus vijfsterrendorp, uiterst verzorgd en luxueus, één van de meest exclusieve ressorts van het eiland. de dagen in playa pesquero staan in het teken van absolute relax. de bezigheden bestaan uit tochtjes in kajak, sportevenementen die door de animatieleiding van het park worden georganiseerd, of wandelingen langs natuurroutes die door het dichte groen voeren, langs vele mangroven en bomen met antieke uitziende tronken die wel op beeldhouwwerken lijken. en tussen al dat groen is het heel eigenaardig om opeens katoenplanten te ontdekken. witte dotten watten die iemand hier en daar lijkt te hebben opgehangen om de omgeving te versieren. op het strand groeien veel caleta-bomen. de baai sluit zich tot slot aan weerszijden met puntige en grillig gevormde rotsen die al naar gelang de getijden van zee begaanbaar zijn.

over cuba zouden nog zoveel dingen gezegd kunnen worden, maar het is vooral het samenspel van geluiden, kleuren en suggesties die je ervaart als je dit eiland bezoekt, die het zo bijzonder maken. jammer genoeg is het, vooral in toeristische plaatsen, moeilijker geworden om contact te krijgen met de plaatselijke bevolking. de politie is actief in de strijd tegen zakkenrollers en overvallen, en de cubanen worden daardoor niet bepaald uitgenodigd om met hun buitenlandse gasten om te gaan. het is vooral deze recente verandering die een deel van de charme en de authenticiteit heeft weggenomen. want het is juist het menselijke contact, ook al is het maar oppervlakkig, dat elke reis zoveel toegevoegde waarde geeft. vooral met een warm volk als dit, dat bovendien nieuwsgierig is naar een ieder die de deur kan openen en een zicht kan bieden op die 'andere wereld' :-)