Home | Literair café | Interviews | Interview met Marleen de Vries

Exclusief interview met Marleen de Vries
Over haar roman 'De wetten van de tango'
Over tango dansen, de liefde en overspel

Je zou kunnen zeggen dat ik 'De wetten van de tango' van Marleen de Vries niet gelezen, maar verslonden heb. Ik heb ervan genoten. Waarom? Omdat het over liefde gaat, over herkenbare dingen, en omdat de woorden recht uit het hart van de ik-persoon lijken te komen. Zo realistisch, zo echt, dat ik spontaan dacht: 'Hé, ze zou mijn vriendin kunnen zijn!'.

Toen zich de mogelijkheid voordeed, om Marleen de Vries te interviewen, greep ik die kans met beide handen aan. Had ze dit echt allemaal meegemaakt? Was ze echt verliefd geworden op een getrouwde, Argentijnse man (een spermatoloog nog wel) en had ze echt jarenlang als zijn minnares, eerst in Berlijn en toen zelfs in Buenos Aires, op hem gewacht? Had ze had lef gehad om haar hartzeer met haar boek in het publiek te gooien? Om ons ermee te boeien, te vermaken (want haar stijl is vlot, energetisch en vrolijk), misschien ook te troosten? In het leven lopen we uiteindelijk allemaal tegen dezelfde dingen aan.

Echt autobiografisch
Ja, is het volmondige antwoord van Marleen. Haar boek is inderdaad geheel en al autobiografisch. 'Niets is verzonnen', zegt ze. 'Ik heb natuurlijk wel (heel) veel structuur aangebracht en vorm gegeven aan dit wonderbaarlijke verhaal.' ik bewonder haar erom en vraag haar of het niet moeilijk is om je privé-leven zo bloot te geven. 'Helemaal niet', vindt ze. 'Ik ben ervan overtuigd dat als het gaat om de liefde, iedereen – zowel mannen als vrouwen – door dezelfde emoties heen gaan. In die zin beschouw ik mezelf als volslagen inwisselbaar en niet uniek. In andere woorden: mijn privé-leven zou jouw privé-leven kunnen zijn.'

Zo voelde het inderdaad tijdens het lezen van haar boeiende roman. Marleen vertelt over liefdesperikelen die voor iedereen herkenbaar zijn. Maar er zit veel meer in haar boek. Ze neemt ons ook mee op reis. Naar Berlijn, naar Argentinië, en laat ons kennis maken met de internationale wereld van universiteiten. Marleen de Vries is (in het echte leven en in haar boek) gespecialiseerd in de cultuur en literatuur van de achttiende eeuw en publiceerde een proefschrift over achttiende-eeuwse literaire genootschappen waarvan ook een tweede druk is verschenen. Het is verrassend dat ze nu met een autobiografische roman is gekomen.

'Dat idee is langzaam ontstaan', legt ze uit. 'Oorspronkelijk wilde ik een ander boek schrijven. Ik heb drie jaar in Buenos Aires gewoond en het leek me aardig om iets op papier te zetten over de verschillen tussen Argentijnen en Nederlanders. Maar eenmaal terug in Nederland bleek dat er al een paar van dat soort journalistieke boeken waren. Hoe goed ze in hun soort ook waren, ik bleek er, tot mijn eigen verbazing, amper in geïnteresseerd. Dus had het geen zin meer om er zelf zo'n boek aan toe te voegen. Ik besloot het over een andere, persoonlijker boeg te gooien. Daarmee zou tegelijkertijd de vraag worden beantwoord waarom ik naar Argentinië ben gegaan en wat ik daar eigenlijk te zoeken had.'

tango dansen
Leidraad in 'De wetten van de tango' – de titel zegt het al – is de tango dans. Een zwoele, sexy dans die volgens Marleen aan bepaalde wetten beantwoordt die ook in het echte leven gelden. Ik ben benieuwd hoe ze ertoe is gekomen om te gaan tango dansen. 'Ik ben begonnen omdat ik in Berlijn woonde', vertelt ze. 'Daar ontdekte ik dat Berlijn tangohoofdstad van Europa is. Op een avond besloot ik naar een milonga – een danssalon – te gaan, om de tango te leren dansen, een dans die altijd al op mijn verlanglijstje stond. Zes weken later ontmoette ik daar een Argentijn die voor zijn werk kort in Berlijn was. We werden verliefd op elkaar en een jaar later besloot ik af te reizen naar zijn geboorteland.'

Een relatie met een getrouwde man
Tango dansen, ja, maar de echte rode draad in Marleens verhaal is overspel. Marleens relatie met Mauricio, een getrouwde man. Een moeilijk, bijna moreel onderwerp, zou je wel kunnen zeggen. Hoe staat Marleen tegenover overspel? Zit het nu eenmaal in de mens? Ook dit keer neemt ze geen blad voor de mond. 'De Argentijn waarop ik verliefd werd, was en is getrouwd, iets wat hij me de tweede nacht vertelde. Ik vond dat toen geen enkel probleem, omdat ik op dat moment nog niet wist dat hij de liefde van mijn leven zou worden. Bovendien heb ik op zich geen problemen met overspel. Als je in een lange relatie zit, is het niet meer dan realistisch om er van uit te gaan dat jij of je partner vroeger of later in de verleiding zullen komen om een keertje vreemd te gaan. Het lijkt me gezond.'

Maar... 'Waar ik niet tegen kan, zijn mensen die met hun volle bewustzijn een tweede, geheime relatie aangaan, naast hun bestaande relatie. Als je dat doet, zoals mijn Argentijn, bedrieg je niet alleen je eigen partner heel bewust en langdurig, maar ook jezelf. Het aantal leugens dat gepaard gaat om een dubbelleven te kunnen leiden is gigantisch.'

Gaan vrouwen anders met overspel om dan mannen? Ik vraag Marleen of zij vindt dat mannen en vrouwen anders omgaan met overspel. 'Ik weet dat overspelige vrouwen meestal minder goed om kunnen gaan met al die leugens dan mannen. Een vrouw ontwikkelt al snel een voorkeur voor een van haar twee lovers, terwijl een man bij wijze van spreken de rest van zijn leven twee vrouwen kan combineren. Het is me nog altijd een raadsel hoe ze dat doen. Je moet er, mijns inziens, een tamelijk egoïstisch en rücksichtslos karakter voor hebben.'

Is overspel misschien cultureel bepaald? In 'De wetten van de tango' brengt Marleen de verschillen tussen de Nederlandse en Argentijnse cultuur, vooral ook op het gebied van de liefde, op speelse wijze in kaart. Is overspel misschien cultureel bepaald? Vraag ik haar (nu we toch over dit onderwerp hebben, wil ik er zoveel mogelijk van weten). 'In Nederland worden we opgevoed met het idee dat je zo weinig mogelijk moet liegen en zo veel mogelijk trouw moet zijn. In Argentinië ligt dat net wat anders. Daar bestaat een grotere liegcultuur dan bij ons. Ik ben er herhaalde malen voor gewaarschuwd door Argentijnen die het beste met me voor hadden. Bovendien zijn de man-vrouwverhoudingen er nog traditioneler en zuid-Europeser dan bij ons. Het is voor veel mannen nog altijd de gewoonste zaak van de wereld om een vrouw thuis te hebben die alles voor ze regelt en om voor de passie op zoek te gaan naar een minnares'.

En wat vinden de lezeressen (lezers) ervan?
'De leukste reactie die ik tot nu toe op mijn boek heb gekregen, komt van een man. Die vertelde me dat hij in een soortgelijke situatie zat: hij was de minnaar van een getrouwde vrouw. Daar voelde hij zich al niet zo lekker bij, maar na lezing van mijn boek besloot hij definitief om er een punt achter te zetten.'

Niet alle hoop is ijdel...? Dus als minnares (minnaar) is het maar beter om er een punt achter te zetten...? Ik vraag Marleen wat zij, op grond van haar eigen ervaring, zou adviseren aan vrouwen die een relatie met een getrouwde man hebben en leven in de (ijdele) hoop dat hij zijn vrouw voor hen verlaat. 'Moeilijke vraag. Soms is die hoop namelijk niet ijdel. Ik ken in mijn directe omgeving drie mannen die hun vrouwen hebben verlaten voor een andere vrouw. Ik ben zelf ook wel eens ten huwelijk gevraagd door een getrouwde man. Het komt dus voor.'

'Wat ik wel heb geleerd is het volgende: de meeste mensen hopen een bezette persoon langzaam maar zeker voor zich te kunnen winnen. Ik heb dat zelf ook gedacht. Zo werkt het niet. Hoe langer je in een geheime affaire zit, hoe groter de kans dat het nooit iets serieus gaat worden. In het algemeen zou ik daarom aanraden: ga niet te lang over je grenzen heen. Blijf niet langer wachten dan strikt noodzakelijk is. En vraag gewoon – hoe pijnlijk en moeilijk dat ook is – wat je overspelige partner precies van je wil en hoe hij of zij de toekomst met jou ziet. Ik denk dat veel mannen en vrouwen daar heel duidelijk in zijn. En dan is het vervolgens aan jou om uit te maken wat je zelf wil.'

Verhuizen naar het buitenland... als vrouw alleen
Marleen woonde in Parijs, in Berlijn en Buenos Aires. 'Voor mij is het elke keer weer een spannend avontuur, maar Parijs, Berlijn en Buenos Aires zijn natuurlijk geciviliseerde steden, waar eigenlijk weinig mis kan gaan, ook niet als vrouw alleen. Je moet er natuurlijk wel tegen kunnen om alleen te zijn. En je moet het leuk vinden om helemaal opnieuw te beginnen. Ook is het wezenlijk om de taal van je gastland te leren. Doe je dat niet, dan kun je integreren op je buik schrijven. En dan nog blijft het moeilijk om te integreren. In Argentinië werd het integratieproces behoorlijk belemmerd door het feit dat ik er als single zat. Daardoor was ik per definitie bedreigend voor vrouwen die in een relatie zaten en bang waren dat hun man het in zijn hoofd zou halen mij – een Europese vrouw (de droom van iedere Argentijn) - het hof te maken.'

Liefde, carrière, vrijheid... Hoe gaat de Nederlandse vrouw daarmee om? Een interessante passage in Marleens boek gaat over de keuzes in het leven (wat voor plaats geef je aan de liefde, je carrière?) en de verantwoording die je daarover aan je medemensen lijkt te moeten afleggen. Ik vraag Marleen of ze het idee heeft dat de sociale druk in Nederland om een gezinnetje te stichten en het werk op de eerste plaats te zetten hoog is? Is dat in andere landen anders? Denkt ze dat de hedendaagse, Nederlandse vrouw vrije keuzes kan en mag maken? En doet de Nederlandse vrouw dat ook? 'Ik merkte dat mijn vertrek naar Buenos Aires op grote weerstand stuitte. Enerzijds was er bewondering, anderzijds onbegrip. Waarom een carrière opgeven of onderbreken? Waarom geen vastomlijnde plannen? Waarom kiezen voor financiële onzekerheid in plaats van zekerheid? De sociale druk is wat dat betreft hoog in Nederland. In Berlijn en in Buenos Aires is dat gelukkig anders. Daarom hou ik ook zo van die steden. Crisis en werkeloosheid liggen er permanent op de loer en dat maakt dat de mensen er niet alleen creatief zijn, maar ook een groot relativeringsvermogen hebben. Dat vind ik prettig. Ook dat ze je vierkant uitlachen als je vertelt dat je in Nederland na je 40e geen carrièreswitch meer kunt maken. Zowel in Berlijn als in Buenos Aires weten de inwoners niet beter of ze moeten voortdurend van baan verwisselen om het hoofd boven water zien te houden.'

Een (brutale) slotvraag: heeft Marleen Mauricio ooit nog eens teruggezien? In haar boek sluit Marleen na lange, moeilijke maar ook intense jaren het hoofdstuk 'Mauricio' uiteindelijk af. Ik kan mezelf niet bedwingen om deze laatste, persoonlijke, vraag te stellen. Heb je Mauricio nog wel eens teruggezien? 'Ja', zegt Marleen, 'Hoewel hij een absoluut schrijf-, bel- en langskomverbod had. Het werd een drama. Toen ik na twee jaar een punt zette achter onze relatie, vanwege de uitzichtloosheid ervan, weigerde hij om me los te laten. Ik schreef hem elke keer dat hij me alleen mocht mailen als hij me werkelijk iets te bieden had. Dus als hij opnieuw schreef of belde, dacht ik dat hij toch aan het twijfelen was geslagen. Als we elkaar vervolgens ontmoetten, bleek er niets te zijn veranderd. Het heeft ons uiteindelijk drie jaar gekost om definitief afscheid van elkaar te nemen. Ik heb hem vorig jaar voor het laatst gezien...'

Charlotte Mesman

De wetten van de tango, Marleen de Vries, uitgeverij: Prometheus, ISBN: 978 90 446 1150 2, Prijs: circa 17,95 Euro